] Suraj Tupe: 🌞💐रविवारचा अभ्यास 💐

[🌞 सद्यघडीला जशी ज्या वर्गाची पैसा खर्च करण्याची ऐपत आहे, त्याप्रमाणे प्राथमिक शिक्षण उपलब्ध आहे. त्यामुळे महाराष्ट्रातील एक मूल चौथीला थेट ऑस्ट्रेलियाचा भूगोल शिकत असते, दुसरे भारताचा अन् तिसरे सातारा जिल्ह्य़ाचा. दुसरीकडे अजूनही समाजातील मोठा वर्ग प्राथमिक शिक्षणाच्या परिघाबाहेर आहे. ही एक नवीन वर्ग व्यवस्था निर्माण होत आहे. शिक्षण हक्क कायद्याची अंमलबजावणी करण्यास आजही खासगी विनाअनुदानित शाळांचे व्यवस्थापन उदासीन आहे.
दरवर्षी ‘प्रथम’ या संस्थेचा ‘असर’ हा ग्रामीण भारताच्या शिक्षणाचे चित्र मांडणारा अहवाल आला, की शिक्षणव्यवस्थेचे वाभाडे निघतात आणि त्यावर टीका होण्यास सुरुवात होते. विविध स्तरांवरून चर्चा होते, पण निर्णायक निष्कर्षांवर येऊन उपाययोजना होताना दिसत नाहीत किंवा त्या समाजातील कोणत्याही घटकाकडून सुचविल्याही जात नाही. म्हणूनच पुण्यातील ‘व्यवस्था सुधारणा चळवळ’ (सिस्कॉम) या अन्न, वस्त्र, निवारा, शिक्षण, आरोग्य अशा विविध गरजांवर काम करणाऱ्या संस्थेने शिक्षण क्षेत्रातील तज्ज्ञांचा एक अभ्यास गट स्थापन करून राज्याच्या प्राथमिक शिक्षणाचा आढावा घेतला. इतकेच नव्हे, तर त्यावर उपाययोजनाही सुचविल्या आहेत. संस्थेने तयार केलेला  अहवाल नुकताच मुख्यमंत्र्यांना सादर करण्यात आला आहे. या अहवालात नेमके काय म्हटले आहे , त्याची ही ओळख. प्रशासकीय कारवाईपेक्षा शिक्षकांना प्रोत्साहन मिळावे यासाठी काय करावे हे जाणून घेत असताना शिक्षकांनी शिक्षकांवरचा विश्वास वाढवावा, इतकेच नव्हे तर त्यांना वाचन करण्यासाठी किंवा इतर छंद जोपासण्यासाठी प्रोत्साहन द्यावे, चांगल्या शिक्षकाची किंवा त्याच्या उपक्रमाच्या माहितीला संकेतस्थळावर प्रसिद्धी द्यावी अशा विविध सूचना शिक्षकांनी केल्या, तर अशैक्षणिक कामे करण्यांबाबतही शिक्षकांनी अभ्यास गटापुढे चिंता व्यक्त केली आहे. यावर त्यांनी प्रत्येक केंद्राला एक फिरता लिपिक द्यावा, तीच ती माहिती सतत मागू नये, माहिती पुरविण्याचे वेळापत्रक दरवर्षांच्या सुरुवातीलाच जाहीर करावे, अशा विविध सूचनाही केल्या आहेत.